Turystyka wiejska szansą rozwoju wschodnich terenów przygranicznych na przykładzie wybranych gmin

Turystyka wiejska szansą rozwoju wschodnich terenów przygranicznych na przykładzie wybranych gmin

W dobie zmieniających się warunków społeczno-gospodarczych zmianie ulegają też wymagania stawiane przed wsią i rolnictwem. Wieś staje się polem rozwoju wielu funkcji, nie związanych bezpośrednio z produkcją rolną, co jest zgodne z polityką wielofunkcyjnego i zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. I chociaż obszary wiejskie w Polsce wykazują wiele wspólnych cech to ich nasilenie zróżnicowane jest w układzie regionalnym i lokalnym. Gminy wiejskie wykazują znaczne zróżnicowanie przestrzenne pod względem poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego, struktury sieci osadniczej, stanu infrastruktury społecznej i technicznej, mają odmienne problemy rozwojowe. Owo zróżnicowanie $ ma swoje podłoże historyczne, ale wynika też z oddziaływania takich czynników, jak: położenie gminy i regionu, ranga i charakter rolnictwa w rozwoju regionu, sytuacja demograficzna, sytuacja na rynku pracy, zasoby krajobrazowe przyrodnicze i kulturowe, aktywność społeczności lokalnych i samorządów, lokalne umiejętności i tradycje.Obszary wiejskie położone w otulinie dużych miast pełnią coraz częściej funkcję mieszkalną dla osób pracujących w miastach, są też miejscem intensywnej imigracji. Niższe koszty inwestycji i pracy skłaniają również przedsiębiorców do lokowania swoich inwestycje produkcyjnych właśnie na obszarach wiejskich.Z kolei na terenach o szczególnych walorach turystycznych (tereny nadmorskie, górskie, pojezierza) intensyfikacji ulega funkcja turystyczna. Świadczy o tym stale rosnąca na obszarach wiejskich liczba obiektów hotelarskich (głownie pensjonatów i obiektów typu SPA), a szczególnie kwater prywatnych i gospodarstw agroturystycznych.Inne możliwości rozwoju posiadają obszary wiejskie położone peryferyjnie, a w szczególności objęte naszymi badaniami wschodnie tereny przygraniczne. Ich peryferyjne położenie wpłynęło na dotychczasowy kierunek rozwoju gospodarczego. Oddalenie od centrów urbanistycznych, ośrodków przemysłowych, brak istotnych źródeł surowców naturalnych sprawiło, iż są to tereny typowo rolnicze o stosunkowo niskiej kulturze rolnej. Cechują się one jednak bogactwem walorów turystycznych, zarówno przyrodniczych, jak i antropogenicznych. O jakości walorów przyrodniczych świadczy między innymi występowanie licznych form ochrony prawnej w postaci parków krajobrazowych, narodowych, rezerwatów oraz pomników przyrody. Pogranicze wschodnie jest również w zasięgu Zielonych Płuc Polski (województwo podlaskie) oraz obszarów Natura 2000 (liczne tereny wzdłuż całej granicy wschodniej). Burzliwa historia tych terenów, mieszanie się narodów, kultur i wyznań sprawiło, iż jest to również obszar o niepowtarzalnych walorach kulturowych. Teren ten nie jest monolitem. Zróżnicowane są walory przyrodnicze, walory antropogeniczne a nawet kierunki i poziom produkcji rolniczej. Różne są też tradycje letniskowe, które w niektórych miejscowościach sięgają okresu międzywojennego, a w innych zaczęły kształtować się dopiero pod koniec XX wieku.Bogate walory turystyczne liczne wynikające z peryferyjnego położenia problemy rozwojowe badanego obszaru oraz monofunkcyjnego gospodarczo ich charakteru sprawiają, iż to właśnie turystyka może przyczynić się do rozwoju społecznego terenu przy równoczesnym zachowaniu tego unikalnego charakteru. Potwierdzają to doświadczenia innych krajów europejskich oraz tych regionów i gminnych jednostek szczebla terytorialnego, które znacznie wcześniej dostrzegały możliwości ożywienia obszarów wiejskich z wykorzystaniem funkcji turystycznej.Niniejsza publikacja jest próbą przybliżenia problemów towarzyszących rozwojowi obszarów wiejskich wschodnich regionów przygranicznych Polski oraz ukazuje możliwości przynajmniej częściowego ich rozwiązania z wykorzystaniem funkcji turystycznej. Badania, których wyniki prezentowane są w publikai realizowane były w ramach projektu 2P06R09628. Publikacja składa się z sześciu rozdziałów. Rozdział pierwszy poświęcony jest zagadnieniom metodologicznym - określono w nim cel główny i cele szczegółowe badań